{"id":18421,"date":"2017-01-30T18:12:15","date_gmt":"2017-01-30T17:12:15","guid":{"rendered":"http:\/\/gazeta.choroszcz.pl\/?p=18421"},"modified":"2017-01-30T18:12:15","modified_gmt":"2017-01-30T17:12:15","slug":"wystawa-wegry-1956-twarze-i-przedmioty-w-muzeum-podlaskim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gazeta.choroszcz.pl\/?p=18421","title":{"rendered":"Wystawa „W\u0118GRY 1956 \u2013 TWARZE I PRZEDMIOTY” w Muzeum Podlaskim"},"content":{"rendered":"

Muzeum Podlaskie zaprasza na wystaw\u0119 z okazji 60. rocznicy rewolucji w\u0119gierskiej przygotowan\u0105 <\/strong>z inicjatywy W\u0119gierskiego Instytutu Kultury, zorganizowan\u0105 przez W\u0119gierski Instytut Kultury, Dom Spotka\u0144 z Histori\u0105 i Instytut Europejskiej Sieci Pami\u0119\u0107 i Solidarno\u015b\u0107 w partnerstwie z <\/strong>Muzeum Podlaskim w Bia\u0142ymstoku.<\/strong><\/p>\n

<\/p>\n

Ekspozycja pokazywana by\u0142a po raz pierwszy na prze\u0142omie roku w Muzeum Historycznym Miasta Gda\u0144ska. W 2017 roku b\u0119dzie j\u0105 mo\u017cna zobaczy\u0107 r\u00f3wnie\u017c w Domu Spotka\u0144 z Histori\u0105 w Warszawie oraz w muzeach i instytucjach kultury m.in. w Piotrkowie Trybunalskim, Wroc\u0142awiu i Kielcach.<\/p>\n

Wystawa jest po\u015bwi\u0119cona zwi\u0105zkom polsko-w\u0119gierskim, kt\u00f3re niezwykle silnie ujawni\u0142y si\u0119 podczas w\u0119gierskiego zrywu niepodleg\u0142o\u015bciowego w 1956 roku. Powstanie wybuch\u0142o 23 pa\u017adziernika 1956 roku i trwa\u0142o do 10 listopada, kiedy to zosta\u0142o st\u0142umione przez wojska sowieckie. Wiadomo\u015bci o w\u0119gierskim zrywie dociera\u0142y do Polski niemal bez przeszk\u00f3d. Cenzorzy co prawda pracowali, ale byli zdezorientowani zmianami politycznymi w Polsce. W\u0142adys\u0142aw Gomu\u0142ka dopiero co stan\u0105\u0142 na czele PZPR, stara struktura zosta\u0142a zdemontowana, nowa jeszcze nie okrzep\u0142a. Kierownictwo polskie jako jedyne w\u015br\u00f3d satelickich pa\u0144stw ZSRR nie pot\u0119pi\u0142o od razu \u201ekontrrewolucji\u201d. W zwi\u0105zku z tym prawie wszystkie wiadomo\u015bci z W\u0119gier trafia\u0142y do polskich gazet i radia. Kilkunastu znakomitych polskich dziennikarzy (m.in. Hanna Adamiecka, Wiktor Woroszylski, Marian Bielicki, Krzysztof Wolicki) zdawa\u0142o obiektywne relacje. W listopadzie prawie wszystkie zosta\u0142y opublikowane w polskiej prasie, a korespondenci przez kilka tygodni mogli w zak\u0142adach, klubach, a nawet raz w Polskim Radiu na \u017cywo \u2013 opowiada\u0107 o tym, co widzieli na W\u0119grzech. W tej sytuacji w Polsce bardzo \u017cywo reagowano na dramatyczne wie\u015bci znad Dunaju.<\/p>\n

Ekspozycja jest w du\u017cej mierze po\u015bwi\u0119cona Polakom, kt\u00f3rzy w r\u00f3\u017cny spos\u00f3b pomagali w tym czasie W\u0119grom. Powsta\u0142y komitety organizuj\u0105ce pomoc humanitarn\u0105, oddawano krew, za zebrane pieni\u0105dze kupowano i wysy\u0142ano na W\u0119gry tony lekarstw, \u015brodk\u00f3w opatrunkowych, odzie\u017cy i \u017cywno\u015bci; dzieci do swoich w\u0119gierskich r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w pisa\u0142y listy ze wsparciem.<\/p>\n

Na wystawie mo\u017cna obejrze\u0107 obiekty z tamtego czasu (zdj\u0119cia, listy, opaski demonstrant\u00f3w, a nawet od\u0142amki pocisk\u00f3w ze zbior\u00f3w m.in. \u00c1kosa Engelmayera) oraz wsp\u00f3\u0142czesne portrety fotograficzne \u015bwiadk\u00f3w wykonane przez fotografa \u00d6rsa Csete,\u00a0 m.in. polskich student\u00f3w, kt\u00f3rzy wst\u0105pili do budapeszta\u0144skiej Rewolucyjnej Gwardii Narodowej. Najbardziej przejmuj\u0105c\u0105 histori\u0105 jest chyba dramat B\u00e9li Luczi, kt\u00f3ry cudem prze\u017cy\u0142 egzekucj\u0119 \u2013 sowiecki\u00a0 oficer z bliskiej odleg\u0142o\u015bci strzeli\u0142 mu w twarz, o\u015blepiaj\u0105c go.<\/p>\n

Wystaw\u0119 zamyka cz\u0119\u015b\u0107 po\u015bwi\u0119cona pami\u0119ci o 1956 roku w Polsce i na W\u0119grzech, a postscriptum stanowi wiersz Zbigniewa Herberta \u201eW\u0119grom\u201d.<\/p>\n

Ekspozycji towarzyszy instalacja zatytu\u0142owana \u201eButy Stalina\u201d przypominaj\u0105ca o niepodleg\u0142o\u015bciowym zrywie nad Dunajem. W 1949 roku Rada Miasta Budapesztu og\u0142osi\u0142a konkurs na budow\u0119 pomnika J\u00f3zefa Stalina z okazji jego siedemdziesi\u0105tych urodzin. \u201eDar od ludu w\u0119gierskiego\u201d zosta\u0142 uroczy\u015bcie ods\u0142oni\u0119ty na skraju Parku Miejskiego\u00a0 16 grudnia 1951. Po wybuchu rewolucji 1956 roku jednym z pierwszych postulat\u00f3w protestuj\u0105cych by\u0142o m.in. usuni\u0119cie tego monumentu. \u017b\u0105dano, aby zast\u0105pi\u0142 go monument po\u015bwi\u0119cony \u201ebojownikom o wolno\u015b\u0107 i m\u0119czennikom z lat 1848-1849\u201d. Protestuj\u0105cym uda\u0142o si\u0119 obali\u0107 pomnik, z kt\u00f3rego zosta\u0142y tylko gigantyczne buty. By\u0142o to jedno z najwa\u017cniejszych wydarze\u0144 1956 roku, pocz\u0105tkiem rewolucji i jednocze\u015bnie jej charakterystycznym symbolem.<\/p>\n

Ekspozycj\u0119 mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 w Muzeum Podlaskim w Bia\u0142ymstoku [Rynek Ko\u015bciuszki 10, wtorek-niedziela, 10.00-17.00] do 7 marca 2017 .<\/p>\n

ip<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

Wi\u0119cej informacji o powstaniu w\u0119gierskim w za\u0142\u0105czonym tek\u015bcie prof. Jerzego Kochanowskiego<\/strong>:<\/p>\n

 <\/p>\n

O powstaniu w\u0119gierskim<\/strong><\/em><\/p>\n

Rewolucja rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 23 pa\u017adziernika 1956 roku od zorganizowanej w Budapeszcie studenckiej demonstracji popieraj\u0105cej przemiany w Polsce. Ern\u0151 Ger\u0151 \u2013 I sekretarz partii \u2013 nie wyczu\u0142 nastroj\u00f3w spo\u0142ecznych, a przem\u00f3wienie radiowe wyg\u0142oszone w starym stylu przela\u0142o czar\u0119 goryczy. Rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 pierwsze starcia z funkcjonariuszami s\u0142u\u017cby bezpiecze\u0144stwa, kt\u00f3rzy zacz\u0119li strzela\u0107 do bezbronnych ludzi, m\u0142odzi ludzie zdobywali bro\u0144, t\u0142um obali\u0142 olbrzymi pomnik Stalina w Parku Miejskim. Symbolem rewolucji sta\u0142a si\u0119 w\u0119gierska flaga narodowa z dziur\u0105 w miejscu stalinowskiego god\u0142a. Dosz\u0142o r\u00f3wnie\u017c do zmiany na szczytach w\u0142adzy. Premierem zosta\u0142 ponownie Imre Nagy, odsuni\u0119ty od w\u0142adzy w 1955 roku, na czele partii stan\u0105\u0142 za\u015b J\u00e1nos K\u00e1d\u00e1r.<\/p>\n

Stare w\u0142adze zd\u0105\u017cy\u0142y jednak poprosi\u0107 Sowiet\u00f3w o pomoc w st\u0142umieniu zamieszek. Radzieckie czo\u0142gi pojawi\u0142y si\u0119 na ulicach stolicy rankiem 24 pa\u017adziernika. Ta sytuacja doprowadzi\u0142a do niezwyk\u0142ej konsolidacji spo\u0142ecze\u0144stwa \u2013 za bro\u0144 chwycili ludzie wszelkich przekona\u0144 pragn\u0105cy wolno\u015bci i rekompensaty za lata ha\u0144by i poni\u017cenia. Ta bitwa zosta\u0142a wygrana, a czo\u0142gi \u2013 \u0142atwy cel w ciasnych uliczkach Budapesztu \u2013 wycofa\u0142y si\u0119. Rewolucja b\u0142yskawicznie rozlewa\u0142a si\u0119 po kraju, wsz\u0119dzie powstawa\u0142y komitety i rady, usuwano symbole starego porz\u0105dku, rozwi\u0105zywano ko\u0142chozy. Spo\u0142ecze\u0144stwo otrz\u0105sa\u0142o si\u0119 po ja\u0142owych latach stalinizmu: zak\u0142adano nowe oraz reaktywowano dawne partie polityczne, organizacje i zrzeszenia, rozkwita\u0142o \u017cycie kulturalne.<\/p>\n

Nagy mia\u0142 nadziej\u0119, \u017ce Chruszczow zgodzi si\u0119 przynajmniej na autonomi\u0119 przypominaj\u0105c\u0105 t\u0119 jugos\u0142owia\u0144sk\u0105. Strona radziecka zdawa\u0142a si\u0119 i\u015b\u0107 na ust\u0119pstwa \u2013 do 30 pa\u017adziernika obce oddzia\u0142y zosta\u0142y usuni\u0119te z Budapesztu. By\u0142y to jednak dzia\u0142ania pozorowane i dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej radziecki przyw\u00f3dca podj\u0105\u0142 decyzj\u0119 o drugiej interwencji, maj\u0105cej ostatecznie zd\u0142awi\u0107 \u201ekontrrewolucj\u0119\u201d. Przeczuwaj\u0105c to, Nagy zagra\u0142 va banque i og\u0142osi\u0142 1 listopada neutralno\u015b\u0107 W\u0119gier po\u0142\u0105czon\u0105 z wyst\u0105pieniem z Uk\u0142adu Warszawskiego, a nast\u0119pnie poprosi\u0142 o opiek\u0119 ONZ. Tego samego dnia K\u00e1d\u00e1r wyjecha\u0142 potajemnie do Moskwy, gdzie ubiega\u0142 si\u0119 o \u201ebratni\u0105\u201d pomoc. Ta nadesz\u0142a rankiem 4 listopada, kiedy 17 sowieckich dywizji wkroczy\u0142o do akcji. W\u0119gierscy powsta\u0144cy \u2013 w wi\u0119kszo\u015bci m\u0142odzi robotnicy, studenci i uczniowie \u2013 nie mieli \u017cadnych szans. Zw\u0142aszcza \u017ce zachodnie demokracje, zaj\u0119te kryzysem sueskim, boj\u0105c si\u0119 spowodowania kolejnego globalnego konfliktu, udzieli\u0142y W\u0119grom jedynie moralnego wsparcia. Walki trwa\u0142y do 20 listopada, zgin\u0119\u0142o 3 tysi\u0105ce ludzi, rany odnios\u0142o 18 tysi\u0119cy W\u0119gr\u00f3w (straty radzieckie \u2013 740 zabitych i 1540 rannych), ok. 200 tysi\u0119cy os\u00f3b uciek\u0142o z kraju, Nagya i cz\u0142onk\u00f3w jego rz\u0105du zatrzymano, samego premiera i jego najbli\u017cszych wsp\u00f3\u0142towarzyszy w tajnym sfingowanym procesie skazano na kar\u0119 \u015bmierci i 16 czerwca 1958 zosta\u0142 stracony. Rewolucja si\u0119 sko\u0144czy\u0142a, a zacz\u0105\u0142 si\u0119 czas zemsty i (nie)pami\u0119ci. W okresie represji (1956-1961) przeciw 35 tysi\u0105com os\u00f3b wszcz\u0119to post\u0119powania, a liczba prawomocnie skazanych to oko\u0142o 22 tysi\u0119cy. W sumie 230 os\u00f3b zosta\u0142o straconych (w\u015br\u00f3d nich 8 kobiet, a tak\u017ce kalwi\u0144ski duchowny).<\/p>\n

Mo\u017cna niekiedy odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce o w\u0119gierskiej rewolucji bardziej pami\u0119tano i wi\u0119cej m\u00f3wiono nad Wis\u0142\u0105 ni\u017c nad Dunajem. Spowodowa\u0142a to zar\u00f3wno tradycyjna (cho\u0107 jednocze\u015bnie nieco zmitologizowana) blisko\u015b\u0107 obu narod\u00f3w, jak i r\u00f3wnoleg\u0142o\u015b\u0107 obu rewolucji. Nowe kierownictwo PZPR z W\u0142adys\u0142awem Gomu\u0142k\u0105 na czele\u00a0 jako jedyne w bloku wschodnim nie pot\u0119pi\u0142o \u201ekontrrewolucji\u201d, spo\u0142ecze\u0144stwo za\u015b wyra\u017ca\u0142o otwarcie swoj\u0105 sympati\u0119, a wr\u0119cz zazdro\u015bci\u0142o W\u0119grom okazji do \u201ebicia Ruskich\u201d. Znany zakopia\u0144ski dzia\u0142acz \u2013 Wojciech Niedzia\u0142ek \u2013 podobno z trudem powstrzyma\u0142 sw\u00f3j dawny akowski oddzia\u0142 przed ruszeniem z odsiecz\u0105. Polacy byli te\u017c nieprzerwanie i obiektywnie informowani o rozwoju wypadk\u00f3w przez przybywaj\u0105cych na miejsce korespondent\u00f3w m.in. Hann\u0119 Adamieck\u0105, Wiktora Woroszylskiego, Mariana Bielickiego, Krzysztofa Wolickiego. Przed szpitalami ustawia\u0142y si\u0119 kolejki ch\u0119tnych do oddania krwi. Od 27 pa\u017adziernika do 9 listopada dostarczono jej prawie 800 litr\u00f3w. Za zebrane pieni\u0105dze kupiono i wys\u0142ano na W\u0119gry wiele ton lekarstw, \u015brodk\u00f3w opatrunkowych, odzie\u017cy i \u017cywno\u015bci. O rewolucji w\u0119gierskiej nie zapomniano i p\u00f3\u017aniej. By\u0142a jednym z wa\u017cnych temat\u00f3w polskich wydawnictw podziemnych, natomiast na uroczysto\u015bciach pogrzebowych Imre Nagya, odbywaj\u0105cych si\u0119 16 czerwca 1989 roku, definitywnie ko\u0144cz\u0105cych okres niepami\u0119ci, nie zabrak\u0142o polskiej delegacji.<\/p>\n

 <\/p>\n

Jerzy Kochanowski<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Muzeum Podlaskie zaprasza na wystaw\u0119 z okazji 60. rocznicy rewolucji w\u0119gierskiej przygotowan\u0105 z inicjatywy W\u0119gierskiego Instytutu Kultury, zorganizowan\u0105 przez W\u0119gierski<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":18426,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-18421","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wydarzenia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gazeta.choroszcz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18421"}],"collection":[{"href":"https:\/\/gazeta.choroszcz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gazeta.choroszcz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gazeta.choroszcz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gazeta.choroszcz.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18421"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/gazeta.choroszcz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18421\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18428,"href":"https:\/\/gazeta.choroszcz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18421\/revisions\/18428"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gazeta.choroszcz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/18426"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gazeta.choroszcz.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18421"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gazeta.choroszcz.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18421"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gazeta.choroszcz.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18421"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}